چند سالی است که در سیگنال ادز با کسبوکارهای کوچک کار میکنیم و یک الگوی تکراری دیدهایم: صاحب یک مغازه یا یک فروشگاه اینترنتی، بودجه تبلیغاتش را تا آخرین ریال خرج میکند و باز هم فروش تکان زیاد نمیشود. در بیشتر این موارد، مشکل کیفیت محصول یا قیمت نیست؛ مشکل این است که مخاطب پیش از دیدن آن تبلیغ، حتی یک بار هم نام آن برند را نشنیده بود. آگاهی از برند یا Brand Awareness دقیقا همین حلقه گمشده است و اهمیت آن از این نقطه شروع میشود که بدون آن، هر ریالی که خرج تبلیغات میکنید مجبور است مسیر را از صفر آغاز کند. در این مقاله قدمبهقدم نشان میدهیم این شناخت چگونه به فروش واقعی تبدیل میشود.
آگاهی از برند دقیقا یعنی چه؟
آگاهی از برند یعنی چه تعداد از آدمهای بازار هدف شما نام، لوگو، رنگ یا حتی لحن برندتان را میشناسند و میتوانند آن را از میان دهها گزینه مشابه تشخیص دهند. دقت کنید که این شناخت با فروش یکی نیست. کسی ممکن است برند شما را خوب بشناسد و هنوز از شما خرید نکرده باشد. اما همین شناخت، اولین پله یک نردبان بوده که پله آخر آن خرید است.
ما ترجیح میدهیم آن را اینطور توضیح دهیم:
- برندسازی کاری است که شما انجام میدهید و آگاهی از برند نتیجهای است که در ذهن مخاطب شکل میگیرد.
شما لوگو طراحی میکنید، لحن مشخصی برای پیامهایتان انتخاب میکنید و مدام در معرض دید قرار میگیرید؛ در مقابل، مشتریان کمکم تصویری از شما در ذهن میسازند. هرچه این تصویر روشنتر و پایدارتر باشد، ارزش برند شما بالاتر میرود؛ چون برندی که شناخته شده است، برای جلب توجه هزینه کمتری میپردازد.
سه پله آگاهی از برند
همه برندها به یک اندازه در ذهن مخاطب جا باز نمیکنند. وقتی برای یک کسبوکار برنامه تبلیغاتی میچینیم، اولین کاری که میکنیم این است که مشخص کنیم این برند الان روی کدام پله ایستاده؛ چون نسخهای که برای پله اول میپیچیم با نسخه پله سوم زمین تا آسمان فرق دارد. ایجاد آگاهی یک فرایند پلهای است. پس این جدول را به خاطر بسپارید:
| پلهها | وضعیت ذهن مخاطب | نشانه در عمل | اولویت کار شما |
| آگاهی اسمی | نام را شنیده، اما چیزی از آن نمیداند | با دیدن لوگو میگوید «به نظرم آشناست» | تکرار و دیده شدن در کانالهای درست |
| آگاهی ذهنی | نام را با یک ویژگی یا حس مشخص گره زده | میگوید «همان که ارسالش سریع است» | پیامرسانی یکدست و تجربه مثبت |
| یادآوری خودکار | بدون هیچ محرکی، اول از همه شما را به یاد میآورد | در پاسخ به «کفش ورزشی خوب؟» نام شما را میگوید | حفظ جایگاه و تمایز از رقبا |
تفاوت پله اول و دوم همان جایی است که بیشتر کسبوکارها گیر میکنند. رسیدن به آگاهی اسمی نسبتا ساده است و با چند کمپین تبلیغاتی پرتکرار اتفاق میافتد، اما عبور به آگاهی ذهنی به چیزی بیش از تکرار نیاز دارد. باید مخاطب بداند شما دقیقا چه چیزی را بهتر از بقیه انجام میدهید. اینجا دیگر بحث برندینگ مطرح میشود، یعنی تصمیم آگاهانه درباره اینکه میخواهید در ذهن مردم کدام خالی را پر کنید. تجربه ما نشان میدهد برندهایی که این سؤال را از ابتدا جواب دادهاند، با بودجه کمتری به پله سوم میرسند.
چرا شناخته شدن برند به فروش ختم میشود؟
تا اینجا از شناخت حرف زدیم، اما سؤال اصلی هنوز سر جایش است:
- چرا باید برای چیزی هزینه کنیم که مستقیما فروش نیست؟
جواب در رفتار آدمها هنگام خرید پنهان است. هیچکس دوست ندارد ریسک کند و خرید از یک نام ناشناس، در ذهن مخاطب یک ریسک حساب میشود. وقتی همان نام را پیشتر چند بار دیده باشد، مغزش آن را در دسته خریدهای امن قرار میدهد و همین جابهجایی ساده، سنگ اول ایجاد اعتماد است. این اعتماد در عمل سه اثر روشن روی فروش میگذارد:
- نرخ تبدیل تبلیغات بالا میرود: یک پیام یکسان برای مخاطبی که برند را میشناسد، چند برابر بیشتر جواب میدهد و در عمل با همان بودجه، فروش افزایشیافته؛
- چانهزنی روی قیمت کم میشود: اعتماد مخاطب باعث میشود تخفیف کمتری از شما بگیرد؛
- خرید دوم آسانتر اتفاق میافتد: وفاداری مشتری زمانی شکل میگیرد که شناخت قبلی و تجربه خوب کنار هم قرار بگیرند؛ چنین مشتریهایی برای خرید بعدی سراغ گزینههای دیگر نمیروند.
به همین دلیل ما آگاهی از برند را هزینه نمیدانیم، سرمایهگذاری است. تبلیغات، فروش را همین امروز بالا میبرد و تمام میشود، اما ارتقا جایگاه برند در ذهن بازار، اثری است که ماهها بعد هم هر کمپین شما را ارزانتر و مؤثرتر میکند.
استراتژیهای افزایش آگاهی از برند
رسیدن به شناخت پایدار یک اتفاق تصادفی نیست و با یک کمپین مقطعی هم بهدست نمیآید. چیزی که ما در عمل دیدهایم این است که استراتژیهای افزایش آگاهی وقتی جواب میدهند که چند کانال مختلف، یک پیام واحد را تکرار کنند. انتخاب کانالها هم باید بر اساس جایی باشد که مخاطب شما واقعا وقت میگذراند، نه جایی که مد روز است. این چند روش، ستون اصلی یک استراتژی بازاریابی درست برای افزایش آگاهی هستند:
- بازاریابی محتوایی: تولید محتوایی که مشکل واقعی مخاطب را حل میکند، شما را از یک فروشنده به یک مرجع تبدیل میکند و بهترین زمینه را برای ارتباطات برند میسازد؛
- بازاریابی پیامکی: مستقیمترین روش بازاریابی برای رسیدن به دست مخاطب است. یک تبلیغ حاوی پیشنهاد مشخص یا حتی یک اطلاعرسانی سفارش ساده، هر بار نام برند شما را جلوی چشم مشتری میآورد؛
- حضور فعال در رسانههای اجتماعی: تکرار لحن و هویت بصری یکدست در این بسترها، همان چیزی است که برندسازی قدرتمند را از صرفِ دیدهشدن جدا میکند؛
- کمپینهای خلاق: ایدهای که مخاطب را به تعریفکردن برای دیگران وادار کند، ارزانترین راه آگاهسازی در مقیاس بزرگ است؛
- آگاهسازی متمرکز روی یک منطقه یا یک گروه مشخص: به جای پخش بودجه روی همه، روی یک بازار کوچک تمرکز کنید تا در همانجا به پله یادآوری خودکار برسید.
یکی از مهمترین ترفندهای برندسازی این است که این کانالها را جدا از هم نبینید. پیامکی که میفرستید باید همان لحنی را داشته باشد که در شبکههای اجتماعی به کار میبرید و هر دو باید مخاطب را به یک تصویر واحد از برند شما برسانند. برندی که در هر کانال شبیه یک آدم دیگر حرف میزند، به جای ایجاد شناخت، فقط مخاطب را گیج میکند.
چطور بفهمیم آگاهی از برند بالا رفته؟
چیزی که قابل سنجش نباشد، قابل بهبود هم نیست. بیشتر کسبوکارهای کوچک گمان میکنند اندازهگیری آگاهی از برند کار پیچیدهای است که فقط از عهده شرکتهای بزرگ برمیآید، در حالی که دیجیتال مارکترها معمولا با چند عدد ساده و در دسترس این کار را انجام میدهند. شاخصهای زیر برای شروع کافی هستند:
- جستوجوی مستقیم نام برند: افزایش تعداد کسانی که مستقیما نام شما را سرچ میکنند، روشنترین نشانه رشد شناخت است؛
- ترافیک مستقیم سایت: ورود بدون واسطه به سایت یعنی مخاطب آدرس شما را به خاطر سپرده است؛
- نرخ تعامل در شبکههای اجتماعی: رشد منشنها و اشارههای خودجوش به برند، نشان میدهد مردم درباره شما حرف میزنند؛
- نظرسنجی کوتاه از مشتریان: یک پرسش ساده مثل «ما را از کجا شناختید؟» گاهی از هر داشبوردی گویاتر است.
برای این کار لازم نیست سراغ ابزارهای گران بروید؛ گوگل ترندز، سرچ کنسول و پنل تحلیل شبکههای اجتماعی در کنار هم، مجموعه کاملی از ابزارهای اندازهگیری رایگان ایجاد میکنند. نکته مهم در استفاده از ابزارهای آگاهی این است که اعداد را در بازههای زمانی مشخص و پیوسته مقایسه کنید. یک عدد تنها معنایی ندارد، اما روند سهماهه همان چیزی است که به شما میگوید در مسیر درست هستید یا نه.
برند شما از فردا چه قدمی باید بردارد؟
آگاهی از برند مسیر میانبُری نیست که یکشبه فروش را چند برابر کند، اما بدون آن هر تلاش دیگری گرانتر تمام میشود. اگر از تعریف روشن جایگاهتان شروع کنید، چند کانال هماهنگ را پشت یک پیام واحد بگذارید و نتیجه را مرتب بسنجید، ظرف چند ماه تفاوت را در هزینه جذب مشتری میبینید. ارزش برندتان چیزی است که با تکرار و پیوستگی ساخته میشود و ما در سیگنال ادز دقیقا در همین نقطه کنار شما هستیم.
سوالات متداول
آگاهی از برند با فروش چه تفاوتی دارد؟
آگاهی یعنی مخاطب شما را میشناسد؛ فروش یعنی از شما خرید کرده است. شناخت، پله اول این مسیر است و بدون آن خرید بهندرت اتفاق میافتد.
برای یک کسبوکار کوچک چقدر طول میکشد؟
معمولا سه تا ششماه فعالیت پیوسته لازم است تا اولین نشانههای روشن در جستوجوی نام برند و ترافیک مستقیم دیده شود.
آیا با بودجه محدود هم میشود؟
بله، به شرط تمرکز. انتخاب یک منطقه یا یک گروه مخاطب مشخص و کار پیوسته روی همان، نتیجهای بهتر از پخشکردن بودجه روی همه بازار میدهد.
موثرترین کانال کدام است؟
کانالی که مخاطب شما در آن حضور دارد. برای کسبوکارهای محلی، ترکیب پیامک هدفمند با شبکههای اجتماعی معمولاً بهترین بازدهی را دارد.
