وقتی برای معرفی محصولمان در چند کانال هزینه میکنیم، بیشتر شدن بازدید سایت فقط بخشی از ماجراست. میخواهیم بدانیم کدام تبلیغ مشتری آورده، کدام پیام توجه گرفته و کجا بودجهمان نتیجه بهتری داشته است. لینک UTM کمک میکند این تفاوتها را ببینیم و برای ادامه تبلیغات، کمتر به حدس و گمان تکیه کنیم. البته ساختن یک آدرس بهتنهایی کافی نیست؛ باید بدانیم چه اطلاعاتی به آن اضافه کنیم و بعد، چطور گزارشش را بخوانیم. در این مقاله از بلاگ سیگنال ادز، از تعریف و کاربرد شروع میکنیم و قدمبهقدم به ساخت، بررسی و استفاده از دادهها میرسیم.
لینک UTM چیست و چطور کار میکند؟
UTM مخفف Urchin Tracking Module است؛ روشی برای برچسبگذاری آدرس صفحات تا منبع ورود بازدیدکنندگان را بهتر بشناسیم. با افزودن چند مشخصه به انتهای آدرس، اطلاعاتی مثل نام کمپین و محل انتشار را همراه آن میفرستیم. این مشخصهها تگهای UTM هستند.
وقتی مخاطب روی آدرس کلیک میکند و وارد سایت میشود، ابزارهای آنالیز مثل گوگل آنالیتیکس میتوانند این اطلاعات را بخوانند. البته باید جمعآوری داده در سایت فعال باشد. برچسبها بهتنهایی چیزی ثبت نمیکنند. بنابراین بهتر است از همان زمان راهاندازی سایت، گوگل آنالیتیکس را فعال کنیم و آن را طوری تنظیم کنیم که علاوهبر بازدیدها، کارهایی مثل خرید یا ثبتنام کاربران را هم ثبت کند.
ممکن است بهجای لینک UTM، با اصطلاح لینکهای کمپین روبهرو شویم. منظور همان آدرسهایی است که اطلاعاتی مثل نام کمپین و منبع ورود کاربر به انتهای آنها اضافه شده است. به این اطلاعات اضافهشده، کد utm هم میگویند که برای ساختن آن نیازی به دانش برنامهنویسی نداریم.
چرا در بازاریابی به لینک UTM نیاز داریم؟
در بازاریابی دیجیتال، شناختن نام سایتی که بازدیدکننده از آن آمده، همیشه کافی نیست. مثلا ممکن است در یک رسانه، هم مقاله معرفی محصول داشته باشیم و هم بنر؛ برای مقایسه آنها باید جزئیات بیشتری ثبت کنیم.
با این اطلاعات میتوانیم میزان اثربخشی هر فعالیت را در کنار هزینهاش بسنجیم. این کار به اصلاح استراتژی بازاریابی کمک میکند، اما بهتنهایی ثابت نمیکند که تمام فروش حاصل همان تبلیغ بوده است؛ مشتری ممکن است قبلا هم با ما آشنا شده باشد. با استفاده از این روش در انواع کمپینهای دیجیتال، میتوانیم عملکرد تبلیغاتمان را دقیقتر بررسی کنیم. در ادامه، چند کاربرد آن را با هم مرور میکنیم:
- مقایسه رسانهها: در تبلیغات کلیکی میفهمیم بازدیدهای هر ناشر چقدر به خرید یا درخواست مشاوره رسیدهاند.
- مقایسه بنرها: با نشانهگذاری بنرهای تبلیغاتی، میفهمیم هر طرح چند بازدیدکننده به سایت ما آورده است.
- سنجش خبرنامه: در بازاریابی ایمیلی، میفهمیم کدام دکمه ایمیل، بازدیدکننده بیشتری به سایت ما آورده است.
- ارزیابی پیامک: در بازاریابی پیامکی، برای هر نوبت ارسال آدرس مشخصی میسازیم تا نتایج با هم مخلوط نشوند.
- آزمودن ایدهها: ابتکارات بازاریابی مثل همکاری با یک تولیدکننده محتوا، با داده واقعی قابلبررسی میشوند.
اجزای لینک UTM چه معنایی دارند؟
برای ساخت لینک UTM باید منبع ورود و نام کمپین را به آدرس اضافه کنیم. هر پارامتر اطلاعات مشخصی را منتقل میکند؛ در جدول زیر، کاربرد پنج مورد رایج آن را میبینیم.
| بخش | چه چیزی را مشخص میکنیم؟ | نمونه |
| utm_source | منبع ورود مثلا نام رسانه | newsletter |
| utm_medium | شیوه جذب بازدیدکننده | |
| utm_campaign | نام کمپین | autumn_sale |
| utm_content | نسخه محتوا یا جایگاه کلیک | top_button |
| utm_term | کلمه کلیدی تبلیغ پولی | running_shoes |
برای استفاده معمول، سه مورد اول را همیشه تکمیل میکنیم؛ دو مورد بعدی را متناسب با نیازمان مینویسیم. امکانات GA4 به این پنج مورد محدود نیست؛ مثلا utm_id برای شناسه کمپین کاربرد دارد.
تفاوت منبع و رسانه مهم است: سورس تبلیغات میگوید مخاطب «از کجا» آمده و رسانه توضیح میدهد «با چه روشی» جذب شده است. همچنین utm_term کلمه کلیدی تبلیغ را نشان میدهد که خودمان یا پلتفرم تبلیغاتی تعیین کردهایم؛ نه لزوما عبارتی که کاربر جستوجو کرده است.
آموزش ساخت utm از انتخاب مقصد تا انتشار
برای ایجاد لینکهای UTM، ابتدا باید مشخص کنیم کجا تبلیغ داریم و چه نتیجهای میخواهیم. در این مثال، خبرنامه فروش پاییزی را برای مشتریان میفرستیم و میخواهیم عملکرد دکمه بالای ایمیل را بسنجیم.
صفحه مقصد و هدف را مشخص میکنیم
مخاطب باید پس از کلیک به صفحه مرتبط برسد. اگر پیشنهادمان تخفیف کفش است، صفحه همان محصولات را انتخاب میکنیم، نه صفحه اصلی فروشگاه. هدف را هم روشن میکنیم که خرید، ثبتنام یا ارسال درخواست باشد. بدون تعریف این اقدام، بعدا فقط تعداد بازدیدها را خواهیم دید.
اطلاعات را در سازنده آدرس وارد میکنیم
برای ساخت لینک UTM میتوانیم از Campaign URL Builder، معروف به utmساز گوگل استفاده کنیم. در این ابزار ساخت UTM، آدرس مقصد را در Website URL میگذاریم. سپس Campaign Source را newsletter، بخش Campaign Medium را email و Campaign Name را autumn_sale مینویسیم. برای Campaign Content هم top_button را وارد میکنیم که در نهایت لینک زیر ساخته میشود:
با کلیک روی آدرس، کاربر وارد صفحه کفش میشود و میفهمیم ورودی از دکمه بالای خبرنامه کمپین پاییزی بوده است. برای دکمه پایین، فقط مقدار محتوا را به bottom_button تغییر میدهیم تا مقایسه ممکن شود.
در صورت نیاز، آدرس را دستی میسازیم
میتوانیم همین ساختار را بدون سازنده هم بنویسیم. اولین بخش با علامت انگلیسی ? شروع میشود؛ نام و مقدار با = و بخشهای بعدی با & جدا میشوند. اگر آدرس از قبل ? دارد، ادامه را با & اضافه میکنیم. ترتیب بخشها مهم نیست، اما املای نامها و درستبودن نشانهها اهمیت دارد.
قبل از انتشار، خروجی را بررسی میکنیم
تست لینکها را از همان محیطی انجام دهیم که مخاطب تبلیغ را میبیند؛ مثلا نسخه آزمایشی ایمیل. بررسی کنیم صفحه درست باز شود و تغییر مسیرها، برچسبها را پیش از دریافت اطلاعات توسط آنالیتیکس حذف نکنند. برای بررسی اولیه ثبت بازدید هم میتوانیم از Realtime یا DebugView کمک بگیریم.
اگر آدرس طولانی است، میتوانیم پس از تکمیل برچسبها آن را با سرویسهای کوتاهکننده لینک کوتاه کنیم. نسخه کوتاهشده را هم امتحان میکنیم تا مطمئن شویم مقصد و اطلاعات همراه آن درست منتقل میشوند.
گزارش لینک UTM را در GA4 کجا ببینیم؟
- مرحله اول: ورود به گزارش ورودیها: پس از انتشار تبلیغات و جمعآوری داده، وارد Reports و سپس Acquisition و Traffic acquisition میشویم.
اگر این گزارش در منو نیست، ممکن است چیدمان حساب متفاوت باشد یا لازم باشد ویرایشگر حساب آن را اضافه کند.
- مرحله دوم: پیدا کردن کمپین موردنظر: برای بررسی آمار کمپینها، بُعد جدول را روی Session campaign میگذاریم و کمپین موردنظر را پیدا میکنیم.
با Session source / medium هم منبع و رسانه را کنار هم میبینیم. برای جزئیاتی مثل نسخه محتوا، میتوانیم سراغ گزارش Manual و بُعد Session manual ad content برویم.
- مرحله سوم: تفاوت گزارش User acquisition و Traffic acquisition
در گزارش User acquisition میبینیم کاربر اولین بار از چه راهی وارد سایت شده است. اما در Traffic acquisition، منبع هر نوبت مراجعه را بررسی میکنیم؛ چه کاربر تازه باشد، چه قبلا به سایت سر زده باشد. بنابراین برای اینکه ببینیم کمپین ما چقدر ورودی آورده، معمولا سراغ گزارش Traffic acquisition میرویم.
چطور از گزارش به تصمیم برسیم؟
در تحلیل بازاریابی اینترنتی، مراجعه بیشتر الزاما به معنی خرید بیشتر نیست. مثلا از یک رسانه ۱۰۰۰ مراجعه و ۱۰ خرید داشتهایم و از رسانهای دیگر، ۳۰۰ مراجعه و ۱۲ خرید. یعنی رسانه دوم با ورودی کمتر، خرید بیشتری برایمان داشته است.
برای اینکه تصمیم بگیریم بودجه بیشتری به کدام رسانه اختصاص دهیم، باید ببینیم جذب هر خریدار چقدر هزینه داشته و خرید او چقدر برایمان سود آورده است. برای دیدن تعداد خریدها و مبلغ آنها در گزارشها، باید ثبت این اطلاعات را در آنالیتیکس تنظیم کنیم. اگر هم هدفمان دریافت درخواست مشاوره است، ارسال موفق فرم را بهعنوان رویداد کلیدی (Key event) مشخص میکنیم تا بتوانیم تعداد درخواستهای حاصل از هر کمپین را ببینیم.
در یک استراتژی بازاریابی درست، نباید فقط به تعداد کلیکها نگاه کنیم؛ نتیجهای که پس از کلیک به دست میآوریم هم مهم است. با چند بازدید محدود درباره موفقیت تبلیغ تصمیم نگیریم و هنگام مقایسه رسانهها، تفاوت مخاطبان، زمان نمایش تبلیغ و پیشنهادهایی مثل تخفیف یا ارسال رایگان را هم لحاظ کنیم.
اشتباهاتی که گزارشها را گمراه میکنند
برای ردیابی تبلیغ، دقت نامگذاری بهاندازه ساخت آدرس اهمیت دارد؛ یک تفاوت کوچک میتواند دادههای یک کمپین را پراکنده کند. بهتر است پیش از اجرای کمپین، این قواعد را با تیم مارکتینگ هماهنگ کنیم:
- نامهای ناهماهنگ: google و Google دو مقدار متفاوت هستند. حروف کوچک و الگوی ثابتی برای نامها انتخاب میکنیم.
- استفاده از UTM در لینکهای داخلی: برای رفتن از یک صفحه سایت به صفحه دیگر، UTM اضافه نکنیم. چون ممکن است گزارشها درباره منبع اصلی ورود کاربر گمراهکننده شوند. برای شمارش کلیک روی دکمههای داخل سایت، کلیکها را بهصورت رویداد (Event) در آنالیتیکس ثبت کنیم.
- اطلاعات شخصی: نام، شماره تماس یا ایمیل مشتری را در آدرس ننویسیم. این اطلاعات نباید به آنالیتیکس ارسال شوند.
- نامگذاری مبهم: عبارتهایی مثل test2 را جایگزین نام روشن کمپین نکنیم. نامها باید بعدا هم قابلفهم باشند.
- بیتوجهی به تنظیمات خودکار: در گوگل ادز، اتصال به آنالیتیکس و Auto-tagging را بررسی کنیم تا برچسبگذاری دستی باعث تداخل نشود.
دادهای جمع کنیم که به کارمان بیاید
لینک UTM کمک میکند بفهمیم کدام تبلیغ بازدیدکننده آورده و این بازدیدها چقدر به خرید یا ثبت درخواست رسیدهاند. برای شروع، هدف کمپین را مشخص میکنیم و برای نامگذاری لینکها الگوی یکسانی در نظر میگیریم. بعد، نتیجه روشهای بازاریابی را با هزینه هرکدام مقایسه میکنیم تا بدانیم کدام تبلیغ را ادامه بدهیم، کدام را اصلاح کنیم و بودجه بیشتری به کدام اختصاص دهیم.
سوالات متداول
آیا ساخت لینک UTM رایگان است؟
بله، با سازنده گوگل یا نوشتن دستی میتوانیم رایگان آدرس بسازیم.
آیا این آدرسها روی سئو تاثیر دارند؟
بهخودیخود امتیاز رتبهبندی ایجاد نمیکنند. بهتر است نشانی اصلی صفحه را با تنظیم canonical مشخص کنیم تا نسخههای دارای برچسب، بهعنوان آدرسهای تکراری مدیریت شوند.
چرا تعداد کلیکها با تعداد مراجعههای ثبتشده در آنالیتیکس برابر نیست؟
هر کلیک الزاما یک مراجعه جدید محسوب نمیشود. بسته شدن صفحه پیش از بارگذاری، محدودیت جمعآوری داده و کلیکهای تکراری میتوانند باعث این اختلاف شوند.
آیا میتوانیم تمام مسیر مشتری را ببینیم؟
خیر. لینک UTM بهتنهایی تمام مسیر مشتری را نشان نمیدهد. مثلا اگر کسی تبلیغ را با موبایل ببیند و بعد با لپتاپ خرید کند، ممکن است نتوانیم این دو مراجعه را به هم وصل کنیم. همچنین اگر آدرس را برای شخص دیگری بفرستد، برچسبهای قبلی همچنان باقی میمانند، حتی اگر آن شخص تبلیغ اصلی را ندیده باشد.
